دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )

182

تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )

پنجم منافع خود را در شرق مديترانه در خطر مىديد ، در سال 1454 هيأتى را به « ايران » گسيل داشت . با اينكه اوزون حسن در وهله اول براى انعقاد پيمانى عليه عثمانيان اعلام آمادگى نكرد ، ولى چنين مىنمايد كه وى از امكانات اصلى و نيز آگاه بوده و مىخواسته خود را آزاد و فارغ از آن نشان دهد ؛ به همين دليل در سال 1460 م . گروهى از سفيران شاهان آناتولى وارد رم شدند و از آنجا به دربار ساير شاهان اروپايى رفتند ؛ ازجمله اين سفيران ، يك ايلچى تركمان بود كه حضور او در بين سفيران ديگر توجه مسيحيان را به شدت به خود جلب كرده بود . مدتها پيش از اينكه اوزون حسن سياست مثبتى را اتخاذ كند در واقع پس از سال 872 / 1467 مبادله هيأتهاى ديپلماتيك يك امر ضرورى شده بود ؛ موضوعى كه مفصلا در فصلهاى بعد ( مربوط به صفويان ) بررسى خواهد شد . اين را مىتوان نشانه نامطلوب و شوم مبارزه شديد و مداوم با عثمانيان دانست بخصوص كه اوزون حسن بالاجبار در سال 865 / 1461 ناظر فتح طرابوزان به دست عثمانيان بود . عقيده انعقاد پيمان ضد تركى شرق - عرب در اروپا و نيز در آسياى صغير داراى هواداران متعدد و در عين حال متغير بود . كوريا ( Curia ) ، و نيز ، ناپل و ساير قدرتهاى اروپايى همجهت با طرابوزان ، گرجستان و سلاطين تركمان بودند . امّا هنگامى كه ونيز سخنگوى اصلى كشورهاى غرب شد ، اوزون حسن هم سرانجام موقعيت مشابهى را در شرق به دست آورد . توافقهاى مقدماتى سال 1458 م . منجر به پيمان سال 1464 م . شد و زمانى كه مسأله هيأت سياسى كاترينو زنو ( Caterino Zeno ) پيش آمد ، اين روابط و مناسبات قوت بيشترى يافت . زنو در سال 1417 م . به احتمال در آغاز ماه اكتبر به قصد تبريز حركت كرد و تا چهار سال ديگر به ونيز برنگشت . زنو بشخصه با شرق آشنا بود و حتى از طريق همسرش كه دختر برادر دسپينا خاتون بود با اوزون حسن نسبت داشت و لذا از افراد بسيار مناسب براى اين هيأت سياسى بود . اتحاد با تركمانان به دليل جنگ تركان - ونيزيان ( 84 - 867 / 79 - 1463 ) براى سينيوريا ( Signoria ) اهميت خاصى داشت ؛ بخصوص كه عثمانيان مورآ ( Morea ) ، لسبوس ( Lesbos ) و همچنين اوبوآ ( 1470 / 875 - euboea ) را كه به مدت 264 سال در دست ونيزيان بودند ، تحت تصرف خود درآورده بودند . هدف تمام اين مذاكرات عمليات نظامى مشترك و يكپارچه براى از هم‌پاشى امپراتورى عثمانى و همچنين تقسيم غنايم و متصرفات بين خودشان بود . بالاتر از همه اينها ، اوزون حسن درخواست مصرانه داشت كه ونيز بايد او را مجهز به توپخانه و ساير سلاح گرم سازد تا بتواند در برابر عثمانيان كه پيشتر به اين سلاح دست يافته بودند ، پايدارى كرده و بر آنان برترى جويد . اين سلاح‌ها طبق تصميم مجلس سنا در 4 فوريه 1473 م . براى اوزون حسن ارسال شد . باب عالى خودبه‌خود از اين فعل و انفعالات بىاطلاع نبود . سلطان محمد دوم فاتح قسطنطنيه با